Polovinom jula u deset opština i gradova širom Srbije počele su da rade mobilne ambulante čije besplatne usluge će, kako je najavljeno iz Ministarstva zdravlja, biti dostupne za oko 650 000 stanovnika koji žive u ruralnim i slabo naseljenim mestima. Pre nekoliko dana je mobilna ambulanta boravila u opštini Despotovac, a dostupne fotografije pregleda pacijenata izazvale su reakcije na društvenim mrežama. Na nekoliko fotografija vidi se da određene zdravstvene preglede, kao što je merenje krvnog pritiska i slikanje EKG zapisa obavlja osoba koja je još student medicine.
To je izazvalo niz pitanja o uslovima koji moraju biti ispunjeni da bi studenti mogli da učestvuju u radu sa pacijentima, kao i na koji način se štiti privatnost pacijenata. Ilija Srdanović, kardiolog i član Lekarske komore Vojvodine kaže da je to uređeno propisima koji regulišu praktičnu nastavu, stručni nadzor i pružanje zdravstvene zaštite.
„Studentima je dozvoljeno da prisustvuju zdravstvenim pregledima, obavljaju deo zdravstvene delatnosti i pregleda pacijenata, ali u strogo kontrolisanim uslovima i uz neposredni nadzor nekoga ko ima pravo da to radi” – kaže Srdanović.
Svi medicinski fakulteti u Srbiji, objašnjava on, imaju spisak zdravstvenih ustanova koje čine nastavnu bazu medicinskih fakulteta. Na osnovu potpisanog ugovora u tim ustanovama se može obavljati edukativni proces sa studentima. Uz nadzor, najčešće lekara specijaliste, studenti mogu da obavljaju određene zdravstvene usluge koja je deo edukacije i neretno se obavlja u toku letnjeg perioda.
„Ukoliko su ispunjeni svi ovi uslovi, svi, pa i student sa fotografije može da obavlja deo pregleda, ali ponavljam, uz kontrolu i nadzor osoba koja je za to dobila odobrenje” – dodaje Ilija Srdanović.
Studenti tokom edukacije pod nadzorom lekara nisu ni na koji način odgovorni za prikupljene podatke pacijenata, već je odgovornost na lekaru koji te podatke zapisuje i unosi.
U konkretnom slučaju objavljenih fotografija, on kao posebno osetljivu temu ističe zaštitu privatnosti pacijenata. Identitet pacijenata ne sme biti javno objavljivan, navodi, a za svaku objavu njihovih fotografija u javnosti mora da postoji pisana saglasnost.
„Identitet, a posebno zdravstveni karton pacijenata ne smeju biti javno obznanjeni. Ukoliko se fotografije postavljaju u javnosti, onda pacijenti moraju da daju pisanu saglasnost da se njihovo ime, lik, pa i pregled snimi i dalje distribuira” – ističe ovaj kardiolog.
Bez obzira da li se obavlja u zdravstvenoj ustanovi ili mobilnoj ambulanti, svaki pregled mora da bude evidentiran, a to je predviđeno Zakonom o zdravstvenoj zaštiti, dodaje on. Ono što dodatno ističe kao problem kod besplatnih zdravstvenih pregleda je što, kako kaže, postoji praksa korišćenja u političke svrhe što, ističe, nije ni dozvoljeno ni moralno.
