Narodna skupština Srbije ponovo je pod lupom zbog načina na koji se sprovodi izbor članova i članica Saveta Regulatornog tela za elektronske medije (REM). Postupak koji bi po zakonu trebalo da bude jasan, transparentan i utemeljen na preciznim kriterijumima, ponovo je otvorio pitanje političke kontrole nad institucijama, ali i načina na koji se tumači uloga nacionalnih saveta nacionalnih manjina u ovom procesu.

Prema izveštaju portala Cenzolovka, Mirza Hajdinović iz Bošnjačkog nacionalnog vijeća tvrdi da je Odbor za kulturu i informisanje izmenio izveštaj na način koji je omogućio da na usaglašavanje dođe devet neovlašćenih predlagača kandidata za Savet REM-a iz Koordinacije nacionalnih saveta nacionalnih manjina, čime je, kako navodi, prekršen Zakon o elektronskim medijima.

💡 PODRŽI STORYTELLER! Naš rad zavisi od podrške zajednice. Ako verujete u profesionalno i odgovorno novinarstvo, pomozite nam da nastavimo da istražujemo i objavljujemo priče koje se retko čuju. 👉 DONIRAJ OVDE!

Samo tri nacionalna saveta imala su status legitimnih ovlašćenih predlagača — Bošnjačko nacionalno vijeće, Albanski nacionalni savet i Nacionalni savet mađarske nacionalne manjine. Međutim, na glasanju je, prema istim izvorima, učestvovalo dvanaest saveta.

Devet dodatnih, među kojima se, prema dostupnim fotografijama sa sednice, nalazio i Nacionalni savet slovačke nacionalne manjine, uključeno je u proces bez zakonskog osnova. Ipak, zvanični zapisnik ili spisak učesnika sednice još uvek nije objavljen, i upravo je to ono što je danas zatražio deo ovlašćenih predlagača— da se javnosti predoči potpuna dokumentacija o glasanju, zajedno sa listom prisutnih i brojem važećih glasova.

Devet glasova viška – kako je otvoren put neovlašćenim predlagačima

Pojedine organizacije predlagači u različitim kategorijama ovlašćenih predlagača u svom današnjem saopštenju zahtevaju da Narodna skupština objavi tačan rezultat glasanja „na osnovu glasova tri legitimna ovlašćena predlagača“, upozoravajući da je prisustvo i glasanje devet neovlašćenih saveta omogućeno od strane Stručne službe Skupštine, što predstavlja „grubo kršenje zakona“. Građanske inicijative su još juče reagovale saopštenjem da je ovim postupkom „direktno prekršen Zakon o elektronskim medijima“ i da je time doveden u pitanje legitimitet Saveta REM-a, institucije koja bi trebalo da bude stub nezavisnog medijskog sistema.

Ovo nije prvi put da REM izaziva sumnje i nezadovoljstvo javnosti. U poslednjih nekoliko godina, institucija koja bi trebalo da bude regulator medijskog prostora u Srbiji funkcionisala je neregularno i često bez punog sastava. Novi saziv Saveta formira se sa višemesečnim zakašnjenjem, a prethodni mandat članova istekao je odavno, što je dovelo do perioda u kojem REM nije imao legitiman kapacitet da donosi ključne odluke. Taj vakuum omogućio je da se nastavi praksa političkog upliva i nepoverenja u rad ovog tela.

REM je osnovan da štiti javni interes u oblasti elektronskih medija — da obezbedi poštovanje profesionalnih standarda, pluralizam mišljenja i ravnopravnu zastupljenost političkih aktera, naročito tokom izbornih kampanja. On izdaje i oduzima dozvole za rad televizijskim i radio stanicama, nadzire sadržaje emitovanih programa i ima ovlašćenja da izriče mere upozorenja, opomene ili privremene zabrane emitovanja. Zbog toga je njegov sastav od izuzetnog značaja: ko kontroliše REM, faktički kontroliše način na koji se oblikuje javni diskurs u Srbiji.

U društvenom kontekstu u kojem su društvo i mediji već duboko polarizovani, a poverenje građana i građanki u institucije minimalno, nepravilnosti u izboru članova REM-a dodatno produbljuju osećaj besmisla i nepravde. Tokom ove godine svedoci smo pojačane političke napetosti, agresivne retorike u medijima i sve izraženijeg raskola između provladinih i nezavisnih medijskih glasova. Umesto da deluje kao neutralni regulator, REM je u javnosti sve češće viđen kao telo koje zatvara oči pred govorom mržnje i propagandom, dok istovremeno strogo reaguje na medije koji kritikuju vlast.

Kada uloga manjinskih nacionalnih saveta postane političko pitanje

Ovakav razvoj događaja posebno je zabrinjavajući ako se u obzir uzme uloga nacionalnih saveta nacionalnih manjina. Šta su zapravo nacionalni saveti i zašto su uopšte uključeni u proces izbora članova REM-a?

Prema Zakonu o nacionalnim savetima, oni predstavljaju institucionalni oblik kulturne autonomije manjina u oblastima obrazovanja, kulture, informisanja i službene upotrebe jezika. Njihova osnovna uloga nije politička, već savetodavna i kulturna — da štite identitet zajednice i da brinu o medijima koji emituju program na manjinskim jezicima. U praksi, međutim, pojedini saveti često deluju pod jakim uticajem partija koje predstavljaju manjine u vlasti, pa njihovo uključivanje u proces izbora REM-a otvara sumnju da se manjinski mehanizmi koriste kao instrument političke legitimacije.

PROČITAJTE I OVAJ ČLANAK:

Zbog svega toga, aktuelni pokušaj da se proces izbora članova Saveta sprovede mimo zakona ne predstavlja samo tehničku nepravilnost, već duboko politički čin. On simbolizuje kontinuitet prakse u kojoj institucije formalno poštuju procedure, ali suštinski ih obesmišljavaju. Uključivanje devet neovlašćenih nacionalnih saveta, među kojima se, prema dostupnim vizuelnim dokazima, nalazio i Nacionalni savet slovačke nacionalne manjine, nije puki propust već simptom sistema u kojem se zakoni prilagođavaju političkim potrebama, a ne javnom interesu.

Sve dok Narodna skupština ne objavi zapisnik sa spornog glasanja i ne razjasni ko je imao pravo da glasa, pitanje legitimiteta novog sastava Saveta REM-a ostaće otvoreno. A sa njim i mnogo važnije pitanje — da li Srbija danas ima nezavisnog medijskog regulatora ili samo telo koje formalno postoji da bi pružilo privid institucionalne ravnoteže u duboko podeljenom i politizovanom medijskom prostoru.

Izvor fotografija: Bošnjačko nacionalno vijeće